Asebter amenzawi

Seg Tasanayt s tmaziɣt imunen
Neggez ar: ẓer isebtar, anadi

Burundi: ttwawexxrent lemcawṛat gar udabu d tenmegla

BUJUMBURA – Lemcawṛat gar udabu n tenmegla i lmend n ussuffeɣ n Burundi seg taluft ay tt-iḥuzan seg tgara n Yebrir ttwawexxrent ass n lḥedd war ma nnan-d melmi ara kemmlent. D tabdammast tugandit ay iwexxren lemcawṛat-a imi anabaḍ iɣab deg-sent deg wakud deg amɣiwan agraɣlan iɛeyyen-d d akken ma ur beddlent ara tɣawsiwin, yezmer ad yeṭṭerḍeq yimenɣi d ameqran deg tmurt-a yerna yezmer ad yeswaɣ akk tamnaḍt n Yigelmimen Imeqranen.


Aneɣlaf aburundi n tɣawsiwin n daxel, Edouard Nduwimana yenna-d ass n lḥedd taṣebḥit d akken « yeḥbes » amciweṛ akken ad iẓer « amek ara ikemmel ccɣel ».


Deg tlemmast n wass (s wakud n Burundi), ula d yiwen n ugensas n yidis n uselway (anabaḍ, akabar n CNDD-FDD yellan deg udabu neɣ imsisan-nnes) ur yelli deg usensu n Bujumbura anda ay la d-ttilint lemcawṛat, yerna s waya, lemcawṛat ur kemmlent ara ɣef wakken ay d-nnan ttawilat n yisalan.


« Yessefk ad ilin sin n yidisan akken ad d-ilint lemcawṛat. Ma ur yelli ara unabaḍ, aya yebɣa ad d-yini d akken yessefk ad neḥbes arma yewjed-d akken ad ikemmel amciweṛ », ɣef wakken ay d-yessefhem ubdammas ugandi Crispus Kiyonga deg tɣemsa.


« Neṛja, neɣra i yidisan ay terza temsalt yerna ur d-nemlal ula d yiwen seg yigensasen n unabaḍ, am wakken yiwen seg wid umi neɣra ur aɣ-d-yerri awal », ɣef wakken ay d-yesḥassef.


Tuqqla ɣer umciweṛ... yezmer ad d-yili lxir==


D acu kan, « werɛad ur fukent ara lemcawṛat », ɣef wakken ay d-iwekked ubdammas-nni. « Akken kan ara newjed, ad d-neqqel » ɣer lemcawṛat, ɣef wakken ay d-yenna, am wakken ay d-yerna d akken ɣer unabaḍ ay yeqqen waya. « Yessefk ad as-nefk talemmiẓt i unabaḍ. Ahat, seg-a ɣer tgara n wass ad aɣ-d-inin d acu ay d-yellan », ɣef wakken ay d-yenna.


« Ur xṣirent ara lemcawṛat » yerna llan-d « yigmaḍ », ɣef wakken ay d-yenna uneɣlaf n temḥaddit n Uganda ay ikemmlen axeddim ass n lexmis deg Bujumbura deg umkan n uselway Yoweri Museveni ay iwekkel Umɣiwan n Tefriqt n Ugmuḍ akken ad yili d abdammas gar wid terza temsalt deg taluft n Burundi.


« Tamezwarut, d tikkelt tamenzut deg tanmegla d unabaḍ qqimen-d ad mciwṛen », « tis snat, msefhamen ɣef wuguren ay ten-iceɣben, tis kraḍt, bdan ttemcawaṛen », yerna « ssawḍen ad msefhamen ɣef temsalt n tɣellist (laman) » d tuqqla n 150.000 n yizruzaɣ ay irewlen ɣer tmura tinaragin (tijiratin) deg tallit-nni n uqbel tefranin deg texṣer tegnit deg Burundi, ɣef wakken ay d-yenna Mass Kiyonga.


Iɣlanen Yeddukklen ɛeyynen-d ɣef temɣer n taluft deg tmuyrt-a==

Seg melmi kan, yiwet n tegrawt n yimazzayen n yizerfan n umdan n Yiɣlanen Yeddukklen tger-d tiɣri i Useqqamu n tɣellist akken ad yeddem iḥezziben war leɛḍil akken ur yettaǧǧa ara Burundi ad tezder deg yimenɣi d aqesḥan deffir tefranin n tselwit.


« Amɣiwan agraɣlan ur yessefk ara ad yeqqim kan da, yettṛaju kan melmi ara d-ḍrunt tmenɣiwin timeqranin yerna ad yimɣur yimenɣi arma iḥuza akk tamnaḍt », yerna yessefk ad yeg kra imir-a, ɣef wakken ay d-nnan yimazzayen-a ay d-yesmektin d akken takriḍt deg Burundi d tmura n Yigelmimen Imeqranen tezga tetteqqal-d deg yiseggasen-a ineggura.


Burundi yella-d deg-s, seg melmi kan, urkaḍ d ameqran n yizerfan n umdan, ɣef wakken d-nnan. Ɣef leḥsab-nsen, « aya yezmer ad yessiweḍ ɣer yimenɣi d ameqran s umḥaq d ussiged n medden, asseqdec n temsulta, amdal n ttawilat n yisalan ilelliyen d tuḍḍfa n yimḍebbren n tenmegla d tmetti taɣarimt ».


« La nettwali daɣ d akken ula d adabu n teɣdemt la yettwaḥṛas yerna kra seg yimḍebbren iɛlayanen n teɣdemt rewlen seg tmurt imi ay d-nnan d akken ugaden ɣef tmeddurt-nsen », ɣef wakken ay d-rnan yimazzayen-a.


« Tafrant-a ay ssefran ad tt-gen ass n 25 Yulyu tettwawexxer s 6 n wussan maca aya ur yettbeddil acemma deg tegnit-a », ɣef wakken ay d-nnan.


Imazzayen-a nnan-d d akken tafrant-a tezmer ad d-teglu s ccwal d ameqran d yimenɣi deg Burundi, yerna imenɣi-a yezmer ad yezreɛ deg tmura niḍen n temnaḍt, am wakken ay d-smektin d akken « Aseqqamu n tɣellist yesɛa dduṛ d awḥid deg temsalt n talwit d tɣellist d uḥezzeb i yimenɣiyen deg umaḍal ».


« Ta d taluft umi nezmer ad nerwel yerna amaḍal yeẓra d acu-ten yimihiten-nnes. Ayen ay ixuṣṣen netta d tigawt », ɣef wakken ay d-nnan.


Kuẓ (4) n yimazwaren deg tefranin n 21 Yulyu==


D timmazwert n uselway Pierre Nkurunziza ay yebɣan ad yeḥkem i tikkelt tis 3 ay d-yesnekren ccwal deg tmurt deg tgara n Yebrir, yerna tegla-d s taluft d tameqrant deg d-yella yimenɣi yerna tegla s 80 n tmeddurin. Ixṣimen n Mass Nkurunziza nnan-d d akken tamenḍawt ur as-tefki ara azref akken ad d-yessers iman-nnes ɣer tefranin-a ara d-yilin ass n ttlata.


Menɣir aselway Nkurunziza, amazwar n ukabar n CNDD-FDD, 3 n yimazwaren niḍen ay d-yessersen iman-nsen, wi d Gerard Nduwayo, amazwar n ukabar n UPRONA, Jacques Bigirimana, amazwar n ukabar n FNL d Jean de Dieu Mutabazi, amazwar n temsisit n yikabaren n tenmegla tattekkant COPA.


(Sɣur Ramdane TAMANI)